II RP – Krzyż Zasługi za Dzielność KOP z Dyplomem Unikatowy Zestaw

Prezentowany zestaw zawiera Krzyż Zasługi za Dzielność w oryginalnym pudełku wraz z Dyplomem nadania i zestawem dokumentów, nadany żołnierzowi Korpusu Ochrony Pogranicza, Feliksowi Leśniakowi, za walkę z bolszewickimi dywersantami. Jest to jedno z najrzadszych odznaczeń okresu II Rzeczypospolitej – do końca 1938 roku przyznano jedynie 377 egzemplarzy. Unikatowy zestaw który zawiera także liczną dokumentację, relację okoliczności nadania krzyża oraz zaświadczenia wypłat pensji za otrzymanie Krzyża Zasługi za Dzielność. 

 

Krzyż Zasługi za Dzielność, nadawany rządowo, wykonany w srebrze 875 (87.5% czystego srebra) przez warsztat Wiktora Gontarczyka w Warszawie, posiada pełne cechy srebra z znakiem producenta. Na uszku dodatkowa punca

 

 Oferowany Krzyż jest prezentowany w nowym katalogu Pana Zbigniewa Krotke “Krzyż Zasługi 1923-2024” na stronie 94, “Mw. zD. 1C”.

 

Historia i znaczenie odznaczenia

 

Krzyż Zasługi za Dzielność został ustanowiony w 1928 roku jako specjalna odmiana Krzyża Zasługi. Nadawano go żołnierzom, policjantom i funkcjonariuszom służb mundurowych za wybitne akty odwagi i poświęcenia w służbie.

 

Odznaczenie ma formę srebrnego, równoramiennego krzyża o lekko wklęsłych ramionach, pokryty czerwoną emalią. Na jego górnym oraz bocznych ramionach umieszczono napis „ZA DZIEL-NOŚĆ”, wykonany srebrnymi literami. W centrum krzyża znajduje się okrągły medalion pokryty białą emailą  z literami „RP”.

 

Krzyż wiązał się również z dożywotnim dodatkiem finansowym w wysokości 200 złotych rocznie. Wstążka odznaczenia miała kolor amarantowy z dwoma wąskimi, niebieskimi paskami po bokach. Charakterystycznym elementem był ukośny pasek o szerokości 10 mm, biegnący od prawego górnego do lewego dolnego rogu, w połowie niebieski (chabrowy), a w połowie zielony.

 

Historia nadania Feliksowi Leśniakowi

 

Feliks Leśniak otrzymał Krzyż Zasługi za Dzielność 7 listopada 1929 roku, w uznaniu za udział w operacji przeciwko bolszewickim dywersantom na granicy nad Zbruczem. Jest to pierwszy znany egzemplarz w oryginalnym pudełku. Nienumerowana odmiana wykonana w srebrze przez zakład Wiktora Gontarczyka w Warszawie.

 

Do krzyża dołączony jest oryginalny dyplom oraz dokumenty z okresu międzywojennego, potwierdzające wypłatę dodatku finansowego z tytułu odznaczenia.

 

Opis akcji bojowej

 

Podczas nocnej zasadzki na granicy polsko-sowieckiej, żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza, w tym szeregowcy Kazimierz Rogaliński i Feliks Leśniak, pełnili wartę w pobliżu Zbrucza. W pewnym momencie dostrzegli podejrzane ruchy po stronie sowieckiej.

 

Polscy strażnicy, pozostając w ukryciu, obserwowali napastników. Gdy ci zaczęli przekraczać rzekę, Leśniak i Rogaliński otworzyli ogień, jednocześnie wzywając wsparcie. W odpowiedzi przeciwnicy rzucili granaty i rozpoczęli odwrót. Pomimo znacznej przewagi liczebnej wroga, polscy żołnierze skutecznie powstrzymali jego atak.

 

Dzięki ich zdecydowanej postawie i umiejętnościom bojowym, na miejsce szybko dotarły dodatkowe siły z pobliskiej placówki KOP, co ostatecznie zmusiło napastników do wycofania się.

 

Za wykazane męstwo i zachowanie zimnej krwi w sytuacji bojowej, szeregowcy Kazimierz Rogaliński i Feliks Leśniak zostali odznaczeni Krzyżem Zasługi za Dzielność. Dowództwo jednostki podkreśliło ich odwagę, skuteczność oraz zdolność do działania pod presją, co przyczyniło się do udaremnienia wrogiej akcji.

 

Dodatkowe dokumenty i pamiątki

 

W skład zestawu wchodzą również dokumenty z późniejszego okresu życia Feliksa Leśniaka, w tym:

Gazeta Korpusu Ochrony Pogranicza, opisująca szczegółowo przebieg zasadzki,

Dokumenty z okresu przymusowych robót w Niemczech podczas II wojny światowej.

 

Wymiary i specyfikacja odznaczenia:

Krzyż: 40 mm x 41 mm

Waga ze wstążką: 32 g

Stan ogólny zgodny z przedstawionymi zdjęciami.